برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
182
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
كشتى كه هر جمعه در ديلم ترتيب مىيافت ، به هريك از برندگان مسابقه ، اين اجازه داده مىشد كه هر دخترى را كه مىخواهد انتخاب و با جلب موافقت پدر دختر ( يعنى بهوسيله نشان دادن قابليت خود ) با وى زناشويى كند ، درحالىكه تماس قبلى ، مجازات مرگ به همراه خود داشت . « 95 » از آنجا ، از همان زمان نيز گزارش شده است كه زنان در اين سرزمين فقط شبها با حجاب خارج مىشدند ، « 96 » و ظاهرا در زندگى روزمره ، اصالت خانوادگى تنها به اعتبار نسب پدرى ممكن بود نقش مهمى ، داشته باشد . ارتباط اجتماعى خانوادههاى همشأن ، و نيز ازدواج خويشاوندى رجحان داشت . خواستگارى در طبرستان ( در اصل ، نه به آن حالت استثنايى ذكرشده در فوق ) در آن زمان بدين صورت بود كه داماد در حدود عصر در خانه پدر زن احتمالى حضور مىيافت و در كنار آتش صحبت خواستگارى را مطرح مىكرد . بعد از توافق ، عقد ازدواج بسته مىشد و آنگاه داماد شيشه آبى را كه به همراه آورده بود ، به ديوار مىزد و مىشكست . « 97 » محدوديت شديد ملّى در امر زناشويى ، چيزى بود كه اعراب نيز در آغاز مسلما متوجه شده بودند . در سال 16 ه / 637 م خليفه عمر براى نيروى اشغالگر در بين النهرين به وسيله آئيننامههاى مربوطه ( حتى در مورد مسيحيان و يهوديان ) سعى به اجراء آن كرد ، « 98 » اما اين كوششها - مثل همهء اينگونه موارد - طبعا براى مدتى طولانى نتيجهبخش باقى نماند . حتى در سرزمين دورافتادهاى مانند طبرستان در سال 166 ه / 783 م زنان محلى ، كه با اعراب ازدواج كرده بودند ، در يك قيام از آنان جدا شدند و آنان را به هموطنانشان براى كشتن تحويل دادند . « 99 » ازدواج بين اعراب و ايرانيان مىبايستى بدين سبب به كرات اتفاق افتاده باشد .
--> ( 95 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 369 ( سال 375 ه / 985 م ) . - و نيز : Inostrancev : Sas . et . 115 - 126 ( با در نظر گرفتن ازدواج با محارم در ايران قديم و به طور كلى بين اقوام هند و ژرمن ) . ( 96 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 370 . ( 97 ) . همان كتاب ، ص 369 و بعد . ( 98 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2374 و بعد - . Caet . III 787 ; Goldziher , Arab . 129 . - ( 99 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 126 .